Ο σίτος σίκαλης, γνωστός απλά ως σίκαλη (Secale cereale), είναι ένα δημητριακό που συνοδεύει εδώ και αιώνες την ιστορία της ανθρώπινης διατροφής, κυρίως στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Αν και λιγότερο διαδεδομένος σε σχέση με το σιτάρι, η σίκαλη αποτελεί μια πολύτιμη πηγή για την ανθεκτικότητα, τη θρεπτική αξία της και για το πολιτιστικό της ρόλο στη γαστρονομία πολλών εθνών.
Η σίκαλη έχει αρχαίες καταβολές: πιθανόν εξημερώθηκε στη Μικρά Ασία, στην ίδια περιοχή της λεγόμενης "Γόνιμης Ημισελήνου", όπου γεννήθηκαν επίσης το σιτάρι και το κριθάρι. Ωστόσο, αρχικά η σίκαλη φύτρωνε ως ζιζάνιο ανάμεσα στους αγρούς άλλων δημητριακών. Μόνο σε μεταγενέστερη εποχή, γύρω από το 4000 π.Χ., επιλέχθηκε και καλλιεργήθηκε για τις ποιότητές της.
Κατά τη διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η σίκαλη ήταν γνωστή αλλά θεωρούνταν "φτωχή" τροφή, προτιμημένη από τους λαούς της Βόρειας Ευρώπης, όπου το κρύο κλίμα και οι λιγότερο εύφορες γαίες δεν επέτρεπαν την optimale ανάπτυξη του σιταριού. Με την πάροδο του χρόνου, η σίκαλη εξελίχθηκε σε βασικό τρόφιμο σε περιοχές όπως η Γερμανία, η Ρωσία, η Πολωνία και η Σκανδιναβία.
Σήμερα η σίκαλη καλλιεργείται κυρίως στη Βόρεια και ανατολική Ευρώπη, αλλά και σε ορεινές περιοχές της Ιταλίας, όπως Τρεντίνο-Άλτο Άντζε, Κοιλάδα Αόστα και Πιεμόντε, όπου το δροσερό κλίμα προάγει την ανάπτυξή της. Είναι ένα ανθεκτικό φυτό, ανθεκτικό στο κρύο και στην ξηρασία, ικανό να προσαρμοστεί σε φτωχά και αμμώδη εδάφη, όπου άλλες καλλιέργειες δεν θα ευδοκιμούσαν.
Από βοτανικής άποψης, η σίκαλη ανήκει στην οικογένεια των Γραμβινών, όπως το σιτάρι και το κριθάρι. Ο καρπός της είναι επιμηκυμένος και έχει γκρι-καφετί χρώμα.
Στο διατροφικό επίπεδο, η σίκαλη είναι ένα δημητριακό με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, κυρίως βήτα-γλυκάνες, που βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης και στη ρύθμιση της απορρόφησης των σακχάρων. Περιέχει βιταμίνες του συμπλέγματος B, σίδηρο, μαγνήσιο, φωσφόρο και κάλιο, καθώς και καλή ποσότητα φυτικών πρωτεϊνών. Σε σύγκριση με το σιτάρι, έχει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε γλουτένη, αλλά δεν είναι χωρίς γλουτένη, οπότε δεν είναι κατάλληλη για άτομα με κοιλιοκάκη.
Επιπλέον, χάρη στο μέτριο γλυκαιμικό δείκτη, η σίκαλη συνιστάται για όσους πρέπει να ελέγχουν το βάρος τους ή πάσχουν από διαβήτη.
Μια περιέργεια αφορά τη χρήση της ως πρώτη ύλη για αλκοολούχες ποτά: από τη σίκαλη παράγεται πράγματι η πολωνική βότκα και ιδιαίτερα το ουίσκι σίκαλης (rye whiskey), χαρακτηριστικό της Βόρειας Αμερικής.
Ένα τυπικό και νόστιμο πιάτο βασισμένο σε ψωμί σίκαλης είναι το “Smørrebrød” της Δανίας.
Πρόκειται για φέτες ψωμιού ολικής άλεσης σίκαλης ελαφρώς βουτυρωμένες και διακοσμημένες με αλμυρά συστατικά όπως:
καπνιστός σολωμός ή μαρινάτη ρέγγα,
βραστά αβγά,
τυριά,
ροστ-μπίφ ή ζαμπόν,
φρέσκα λαχανικά και βλαστούς,
σιρόπια με βάση τη μουστάρδα ή τη μαγιονέζα.
Κάθε συνδυασμός γίνεται ένα μικρό πολύχρωμο, ισορροπημένο και νόστιμο έργο τέχνης.
Το Smørrebrød θεωρείται το εθνικό πιάτο της Δανίας και σύμβολο της σκανδιναβικής κουζίνας, τέλειο παράδειγμα του πώς το ψωμί σίκαλης είναι η καρδιά μιας παράδοσης απλής αλλά εκλεπτυσμένης.
Ο σίτος σίκαλης είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα του πώς ένα "ταπεινό" τρόφιμο μπορεί να έχει μεγάλη πολιτιστική, θρεπτική και περιβαλλοντική αξία. Σύμβολο προσαρμοστικότητας και παράδοσης, συνεχίζει να είναι ένα βασικό στοιχείο της διατροφής πολλών πληθυσμών, προσφέροντας ταυτόχρονα οφέλη για την υγεία και μια σύνδεση με την αγροτική ιστορία της Ευρώπης. Σε μια εποχή που ανακαλύπτονται ξανά τα ολικά δημητριακά και οι βιώσιμες αλυσίδες παραγωγής, η σίκαλη αποδεικνύεται ένα σύγχρονο δημητριακό με χιλιετή ιστορία.
S&M
Σας συνιστούμε να απολαύσετε
✔ Έχετε προσθέσει το προϊόν στο καλάθι σας!
